Ҳиндустон пеш аз ислом


Султонии Деҳлӣ (1206-1526)



Скачать 46,12 Kb.
страница8/11
Дата04.11.2021
Размер46,12 Kb.
#174494
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11
Связанные:
ҳинд асрҳои 11 15[1]

Султонии Деҳлӣ (1206-1526)


Айбек ва ворисони ӯ, ки қисми зиёди онҳо ба гулиҳо мансуб буданд, то соли 1290 ҳукмронӣ карданд (сулолаи гулямҳо). Дар ин муддат туркҳои мусалмон қудрати худро дар султон мустаҳкам карданд. Ҷанговарони исломӣ дороиҳои шартиро дар шакли икта мегирифтанд ва аз байни хуросонӣ босаводтарин ва ботаҷриба мусулмонон, асосан форсҳо, дар сари маъмурият ҷойгир карда мешуданд. Эътирофгарон ва масҷидҳои мусулмон қисми зиёди заминҳои Ҳиндустонро дар шакли вакф ба даст овардаанд. Раҷаҳои Ҳиндустон мебоист ба мусалмонон итоат мекарданд, худро вассалҳои худ мешинохтанд ва ба онҳо арҷгузорӣ мекарданд. Шаклҳои моликияти шартӣ дар князӣҳо низ таҳти таъсири принсипҳои исломии истифодаи замин ба тағирёбӣ шурӯъ карданд. Ҷанговарони дирӯзаи Раҷпут дар князҳои Ҳиндустон ва инчунин дар сарзамини султон ба иктадарҳо мубаддал гаштанд, вазифадор буданд, ки ҳамроҳ бо раҷаҳо ва пешвоёни ҳарбии худ ба ҳокимони нав хидмат кунанд.

Соли 1290 сулолаи гулямҳо хотима ёфт. Зодаи қабилаи туркии Хилҷӣ Ала Ад-дин Хилҷӣ (1296-1316) муяссар гардид, ки ба муғулҳо, ки дар тӯли даҳсолаҳо кӯшиши ба Ҳиндустон ворид шуданро кунанд, шикасти қатъӣ занад, аммо ба ин муваффақ нашуд. Ала ад-дин ба таҳдиди ҳуҷуми муғулҳо хотима дода, як қатор маъракаҳои бомуваффақият ба муқобили Декан ва ҳатто дар Ҳиндустони Ҷанубӣ гузаронида, заминҳои забт кардаашро ба султон ҳамроҳ кард.



Мисол

Тибқи баъзе гузоришҳо, ин маъракаҳо Султонро ҳамчун тӯҳфаҳо 20 ҳазор асп, 312 фил, 2750 фунт тилло ва миқдори зиёди сангҳои қиматбаҳо оварданд.

Ала Ад-дин бо мақсади мустаҳкам кардани қудрати марказӣ дар империяи таъсисдодааш як қатор ислоҳоти муҳимро ба амал овард, ки моҳияти онҳо мусодираи миқдори имконпазири замин ба фонди хазинавӣ ва кӯшиши интиқоли артиш иборат аз ҷанговарони Иқтадор ба кумаки натуравӣ ва пулӣ аз хазина буд. Бо ин мақсад нархҳои хӯрокворӣ, пеш аз ҳама ғалла, ба таври қатъӣ танзим карда мешуданд. Тоҷирон талаб карда мешуданд, ки ин нархҳоро бо дарди ҷазои сахт риоя кунанд. Вақте ки сарфи назар аз манъкуниҳо, нархҳо дар бозорҳо ба ҳар ҳол болоравӣ оғоз карданд, мансабдорон вазифадор буданд, ки ғаллаҳоро аз анборҳои давлатӣ ба бозор партоянд, ки онро пеш аз мӯҳлат аз тамоми Ҳиндустон овардаанд, ки барои он андози замин ва ғалладонагиҳои ҷамоатҳо то нисфи ҳосили онҳо баланд бардошта шудааст. Ҳамаи ин чораҳо метавонанд танҳо натиҷаи муваққатӣ диҳанд,

Соли 1320 дар султонат боз як зодаи гулямҳо ба сари қудрат омаданд, ки сулолаи Туглакро таъсис дод, ки он то 1414 дар кишвар ҳукмронӣ мекард. Муҳаммад Тутлак (1325-1351) тавонист муддате султонро , ки пас аз марги Ала Ад-Дин фурӯ рехтааст , барқарор кунад, аммо на он қадар тӯлонӣ. Дар тӯли умри ӯ, ин кишвар дубора фурӯ рехт, ин дафъа комилан. Аввалан Бенгалия аз султонат афтод (1339), ва он гоҳ тамоми Декан қисматҳо афтод. Бо бандарҳои муҳими савдои худ назорати Гуҷаротро душвор гузоштан душвор буд, аммо дар солҳои 80-ум. Асри XIV. ӯ аз султон дур шуд ва ҳатто якҷоя бо Малва. Зарбаи ниҳоӣ ба кишвари пароканда аз ҷониби Темур зада шуд, ки ӯ Деҳлиро дар соли 1398 ғорат карда, як қисми назарраси сокинони онро ба қатл расонд (бисёр дигаронро ӯ ба Самарқанд бурд).

Султонҳои сулолаҳои Сайидҳо ва Лодиҳо, ки солҳои 1414-1526 дар Ҳиндустони Шимолӣ ҳукмронӣ мекарданд, баъзан қудрати худро тақвият медоданд ва мухолифони худро шадидан таъқиб мекарданд, ҳатто маъракаҳо алайҳи ҳамсоягони худ анҷом медоданд, дар аксари ҳолатҳо номуваффақ буданд. Аммо дар маҷмӯъ, султонат бӯҳрон, давраи таназзулро аз сар мегузаронд. Пасиҳамдигар, баъзан музофотҳои калон аз он ҷудо шуданд, то он даме ки дар соли 1526 охирин султонҳо аз ҷониби Бобур, ки дар Ҳиндустон империяи Муғулистонро таъсис дод, мағлуб шуданд.

Таърихи сиёсии султонии Деҳлӣ ба таври худ ибратомӯз аст. Аслан, сохтори ба ислом асосёфта нисбат ба форматсияҳои даврони қадим ва асрҳои миёна, ки қабл аз он вуҷуд доштанд, аз ҷумла Мавриан қавитар ва қобилитар буданд. Сохтори мусулмонӣ, тавре ки қаблан на як бору ду бор қайд шуда буд, ҳамеша ва дар ҳама ҷо, пеш аз ҳама, бо омезиши бебозгашти принсипҳои динӣ ва сиёсӣ дар он мустаҳкам аст, дар ҳоле ки сохтори Ҳиндустон дар ин лаҳза заиф буд. Дин дар Ҳиндустон, гӯё худро қатъиян берун аз сиёсат ҷой дод, бепарвоӣ нисбат ба мақомотро нишон дод.

Чунин ба назар мерасад, ки пайдоиши давлатҳои исломӣ ва ислом ҳамчун дин дар Ҳиндустон бояд вазъи сиёсии ба ин кишвар ошноро ба куллӣ тағир медод. То андозае, чунин буд. Аммо заъфи давлатдории исломӣ дар Ҳиндустон дар он буд, ки муқовимати ғайрифаъолонаи ҷомеаи суннатии Ҳиндустон, ки истилогарони исломӣ бо тамоми қувва кӯшиш карданд, аммо онро бартараф карда натавонистанд, сохтори навро аз дарун вайрон карданд ва онро дар лаҳзаҳои хеле муҳим, ки дар ҳолати махсусан зарурӣ заиф шуданд дастгирӣ аз поён, вақте ки вай ба ваҳдате, ки ба вай дар муқобили душмани шадид ё рақиби пурқудрат ошно буд, ниёз дошт. Барои муфассалтар нишон додани ин падида, биёед ба таҳлили он омилҳо ва нерӯҳои иҷтимоӣ, ки дар якҷоягӣ вазъияти мураккаби номбаршударо муайян карданд, муроҷиат кунем.


Скачать 46,12 Kb.

Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11




База данных защищена авторским правом ©psihdocs.ru 2022
обратиться к администрации

    Главная страница