Ежелгі дәуір әдебиеті бес кезеңнен тұрады


Жиембет жырау Бортогашулы (XVII f.)



страница44/122
Дата21.07.2022
Размер0,49 Mb.
#187590
1   ...   40   41   42   43   44   45   46   47   ...   122
Связанные:
Ежелгі д уір дебиеті бес кезе нен т рады

Жиембет жырау Бортогашулы (XVII f.)
Алшын руын ежелден билеген ірі феодалдар тұқымынан шыққан Жиембе
Еңсегей бойлы Ер Есімнің Кіші жүздегі ел баскарушы биі, әскербасы,
жырауы, кеңесшісі қызметін атқарған.
Толғаулары: "Есім ханға толғау", "Еңсегей бойлы Ер Есім", т. б.
• XVII ғасырда Есім ханның тұсында өмір сүрген әрі әскербасы, әрі акың
болған жырау: (Жиембет)
Есім ханның жанында ұзақ уақыт кеңесші, жырау, ықпалды бидің бірі
болған жырау: (Жиембет)
Жиембет жыраудың әкесі: (Бортоғаш)
Есім ханмен келісе алмай, Арқаға қоныс аударып, елінен жырақтаған
жырау: (Жиембет)
• Жиембет жырау Бортоғашұлының атқарған қызметі: (Қолбасшы,
әскербасы)
• Жиембет жыраудың қыс жайлауы қай жерде? (Жем - Сағыз бойында)
• "Беріктігімді сұрасаң.
Қарағай мен қайыңдай, " - деп өзі жайлы жырлаған
әскербасы: (Жиембет)
• Жиембет жырау қай ханның тұсында өмір сүрген? (Есім ханның) Есім
ханның есімі Жиембет жыраудың шығармаларында көп кездеседі.
• Қай ханның тұсында Жиембет айдауға жіберілген? (Есім ханның)
• Ханға қарсы тұрғаны үшін елінен айдалған XVII ғасыр жырауы:
(Жиембет)
• Бауыры Жолымбетке Есім ханның жаза кесуінің себебі және осы оқиғаға
байланысты туған Жиембет жыраудың толғауы: (Олжа бөлісінде шатақ
шығуы, "Еңсегей бойлы ер Есім")
Жиембет жырау:
"Хан ие, ісің металл емес.
Жомбарыстай Жиембет,
Құрбандыққа қол емес. " - деген жолдарды айтқан өлеңі: ("Әмірін қатты
Есім хан")
"Еңсегей бойлы Ер Есім,
Есім сені есірткен
Есіл менің кеңесім,
Ес білгеннен, Есім хан,
Қолыңа болдым сүйесін, " - деген жолдардың авторы: (Жнембет); Көркемдік
тәсіл және ұйқас түрі: (Ассонанс, ерікті ұйқас)
"Бүлік салып бұлардың,
Қанын ішіп қанбаққа,
Жанын отқа салмаққа
Хан ие,
масло емец. " -
- деп Жиембет жырау айтқан: (Есім ханға)
" Қалмақтың Бөрі ханы келгенде,
Соқыр бурыл байталға жайдақ мінгенсің", - деп Жиембіт әшкереледі: (Ecim
ханды)
"Бас кессе де басылмай,
Ақ ісімді жасырмай,
Атқа мінген ер едік; " - деген жолдарды хан, әкімдерге бас имеген Жиембет
жырау қай ханға арнаған? (Есімге)
"Қайратым қанша қайтса да,
Мұныңа, ханым, шыдаман!" - деген жолдарды Жиембет арнаған: (Есім ханға)
"Мен өлсем құнсыз кетер деме сен,
Кешегі өзің ұрып өлтірген Тілеуберді құлыңдай … " - деп ен өлең шумағын
айтқан: (Есім ханға)
"Арқаға қарай көшермін,
Алашыма ұран десермін,
Ат құйрығын кесермін," - деген өлең шумағындағы ақын ойы: (Опасыз хан
қылығына қарсы үн қату); Бұл жолдарды Жиембет жырау қай ханға
арнаған? (Есімге)
• Жиембет жыраудың:
Мен жоқ болам, Есім хан,
Сонда сен ит түрткі көресің, - деген өлең жолдарындағы көркемдеуіш құрал:
(Символ)
* Жиембет жырау: (*Есім ханның кеңесшісі, сенімді батыры болған;
*Есім ханмен келісе алмай Арқаға қоныс аударады; *XVII ғасырда
тарихта аты қалған атақты жырау)
*** Жиембет жыраудың өміріне қатысты мәлімет(тер): (*Ханмен келісе
алмай, Арқаға қоныс аударып, сонда қайтыс болған; *Туған жері -
қазақ елінің батыс өңірі; * Есім ханның жанында ұзақ уақыт кеңесшісі
болған)
*** Жиембет жырындағы «Мен» символдық сөзі: ("Толық мағынасында)
*** Жиембет жыраудың бауыр(лар)ы: (*Ақымбет; *Жолыпбет)




Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   40   41   42   43   44   45   46   47   ...   122




База данных защищена авторским правом ©psihdocs.ru 2022
обратиться к администрации

    Главная страница