Айыылар айыыһЫТ



Скачать 46,33 Kb.
страница3/7
Дата13.05.2020
Размер46,33 Kb.
1   2   3   4   5   6   7
ДЬӨҺӨГӨЙ

Дойдута. Дьөһөгөй үһүс халлааҥҥа олорор. Кини дойдута эмиэ ырдыгынан туолан турар, үүт күөллэрдээх, сүөгэй сүдүрүннээх. Бу дойду үөнэ-көйүүрэ кытта барыта сылгы буолан көстөр.

Суолтата. Дьөһөгөй хорсун, хоодуот дьону биэрэр диэн былыргылар этэллэр. Дьөһөгөй, биһиги өйдүүрбүтүнэн, саха орто киһитин көрдөрөр. Кини олоҕу оҥорор төһүү күүс.

Киириитэ. Дьөһөгөй киһиэххэ эмиэ күн мырдыгын кытта киирэр. Кини киирдэҕинэ, киһи сындааһынын устун уох кутуллар. Киһи илиитэ, атаҕа күүһүрэр. Онон Дьөһөгөй биэрэр дьоҕура күүстээх-уохтаах буолуу буолар.

Күүс.Дьөһөгөй күүһэ эр да дьоҥҥо, дьахтарга да киирэр. Дьөһөгөйтөн куус ылбыт киһи олус холку, үтүө санаалаахбуолар, сүдү күүһүн куһаҕаҥҥа туһаммат.

Оттон кини быччыҥа кытаатыытын маска холууллар. Уопсайынан күүстээх киьини тииккэ холооһун туттуллар.

Айыы үөрэҕэ этэринэн, күүһү аҥардас быччыҥ улахана эрэ быһаарбат, быччыҥ күүрүүтэ быһаарар.

Күүһү, көтөҕүүнү таһынан, атын быһаарар ньымалар элбэхтэр.

Талаҕы ыга тутуу- илдьи туту.

Өрүс тааһын охсуу- алдьатыы.

Халыҥ маһы охсуу- тоһутуу уо.д.а.

Имигэс. Дьөһөгөй биир кииритэ киһиэхэ имигэс буолар дьоҕуру биэрэр. Имигэс киьини үөл талахха толууллар.

Сылбырҕа. Дьөһөгөй биир биэрэр дьоҕура сылбырҕа хамсаныы буолар. Сылбырҕа хамсааһын түргэнин көрдөрөр.

Уһун тыыннаах. Дьөһөгөй киирдэҕинэ киһиэхэ өссө биир дьоҕуру биэрэр. Ол дьоҕур уһун тыыннаах буолуу диэн ааттанар.

Уһун тыыннаах киьи өр кэмҥэ салҕанар күүстээх хамсааһыны тулуйар кыахтаах.



Тирэх. Өбугэлэрбит тирэхтээх буолууга улахан болҕомтолорун уураллара.

Тирэхтээх эрэ киьи көдьүүстээх хамсаныыны оҥорор.

Атахха тирэхтээх буолуу- тирэх төрдө. Ол иһин атах күүһүн сайыннарыыга улахан болҕомтолорун уураллара.

Атахха тирэхтээх буолуу хапсаҕайга ордуктук көстөр.



Албас. Киһи туох эрэ түмүктээх хамсааһына албас дэнэр. Албас бэйэ сатаан туһаныыга, табыгастаахтык хамсааһыҥҥа олоҕурар.

Дьуллур. Дьөһөгөй өссө биир хаачысстыбата дьулуур диэн аатанар. Дьулуур- ыараханы кыайар тэбиҥ.

Олох дьулуура. Саамай улахан дьулуур олох дьулуура дэнэр. Бу дьулуур алгыһы кытта киһиэхэ бэриллэр уонна киһини олорорго сирдиир.

Биһиги өбүгэлэрбит олохторо ыар этэ.



Айылҕаны батыһыы. Дьулуур эмиэ айылҕаны батыһыахтаах. Үксүн дьулууру үрэх, өрус сүүрүүгэр холууллар. Сүүрүүк дьулуура сүрдээх күүстээх буолар. Наада буоллаҕына таас хайалары да көҥү охсор. Киһи дьыалаҕа ити курдук күүстээхтик турунуохтаах.

Үлэһит буолуу. Дьөһөгөй биэрэр хаачыстыбалара: эт-сиин бөҕө буолуута, тулуур, дьулуур- үлэҕэ көстөллөр.

Үлэ киһи бары өттүнэн кыаҕын, дьоҕурун түмүгэ буолар.

Үлэни сөбүлүүр буолууну үлэһит буолуу диэн ааттыыллар.

Үлэһит буолуу киһи саамай бастыҥ хаачыстыбата.



Дьөһөгөй түһэр кэмэ. Дьөһөгөй кулун тутар ыйга сырык уонна хараҥа тэҥнэһэр кэмигэр түһэр. Ити кэмтэн саҕалаан сырдык баһыйан барар. Онон Дьөһөгөй сырдыгы кытта сибэстээх. Бу кэм саҥс дьыл саҕаланыыта дэнэр.

Дом!




Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7


База данных защищена авторским правом ©psihdocs.ru 2019
обратиться к администрации

    Главная страница